Theo Luật Người khuyết tật của Việt Nam, người khuyết tật là người bị khiếm khuyết một hoặc nhiều bộ phận cơ thể hoặc suy giảm chức năng khiến việc lao động, sinh hoạt và học tập gặp khó khăn. Khuyết tật có thể ở nhiều dạng như vận động, nghe, nói, nhìn, thần kinh, tâm thần hoặc trí tuệ. Việc xác định rõ khái niệm này giúp xã hội hiểu đúng nhu cầu và bảo đảm các quyền lợi cần thiết cho người khuyết tật.
Ngày 18 tháng 4 hằng năm được chọn là Ngày Người khuyết tật Việt Nam. Trước đây, theo Pháp lệnh số 06/1998/PL-UBTVQH10 do Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành ngày 30/7/1998, ngày này được gọi là Ngày bảo vệ, chăm sóc người tàn tật. Đến năm 2010, khi Luật Người khuyết tật số 51/2010/QH12 được thông qua và có hiệu lực từ ngày 01/01/2011, Điều 11 của luật đã chính thức ghi nhận 18/4 là Ngày Người khuyết tật Việt Nam, đồng thời thể hiện sự chuyển đổi trong cách tiếp cận từ “chăm sóc” sang “bảo đảm quyền và thúc đẩy hòa nhập”.
Việc lựa chọn ngày 18/4 cũng gắn với một dấu mốc lịch sử quan trọng. Hưởng ứng lời kêu gọi của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc năm 1976 khi chọn năm 1981 là Năm quốc tế của người khuyết tật, nhiều quốc gia đã xây dựng các chương trình hành động nhằm tăng cường cơ hội hòa nhập và phục hồi chức năng cho người khuyết tật. Tại Việt Nam, ngày 18/4/1980, Chính phủ đã thành lập Ủy ban Năm quốc tế những người tàn tật của Việt Nam để triển khai các hoạt động hưởng ứng ở cấp quốc gia. Đây là sự kiện quan trọng góp phần hình thành truyền thống chọn ngày 18/4 làm ngày dành riêng cho người khuyết tật tại Việt Nam.
Trong nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã không ngừng hoàn thiện hệ thống chính sách và pháp luật nhằm bảo đảm quyền lợi cho người khuyết tật. Nhiều chương trình hỗ trợ đã được triển khai trong các lĩnh vực như giáo dục, y tế, phục hồi chức năng, dạy nghề và tạo việc làm, giúp người khuyết tật cải thiện chất lượng cuộc sống và có điều kiện tham gia tích cực hơn vào đời sống xã hội.
Ngày Người khuyết tật Việt Nam vì thế mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Đây là dịp để tôn vinh những tấm gương người khuyết tật vượt khó, nỗ lực vươn lên trong học tập và lao động; đồng thời nâng cao nhận thức của cộng đồng về quyền bình đẳng và sự hòa nhập của người khuyết tật. Ngày này cũng khẳng định rằng người khuyết tật có quyền được tôn trọng, được tiếp cận giáo dục, hướng nghiệp và cơ hội việc làm như mọi công dân khác.
Những năm gần đây, các tổ chức đại diện cho người khuyết tật tại Việt Nam còn đưa ra các chủ đề truyền thông hằng năm nhằm lan tỏa thông điệp về quyền và sự hòa nhập. Chẳng hạn, năm 2019 với chủ đề “Tiếp cận cho mọi người” đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xóa bỏ các rào cản trong môi trường sống, công nghệ và thông tin.
Ngày 18/4 vì vậy không chỉ là dịp kỷ niệm mà còn là lời kêu gọi toàn xã hội chung tay xây dựng một môi trường sống công bằng, thân thiện và hòa nhập. Thông điệp “Không ai bị bỏ lại phía sau” thể hiện quyết tâm hướng tới một cộng đồng nhân ái, nơi mọi người – dù có hay không có khuyết tật – đều có cơ hội phát triển và đóng góp cho xã hội.