Bệnh thận mạn thường diễn tiến âm thầm, ít triệu chứng ở giai đoạn đầu, khi chức năng thận đã suy giảm đáng kể, sẽ làm tăng nguy cơ biến chứng nguy hiểm.
Theo ThS.BS.CKI Trần Quốc Phong, Trưởng Đơn vị Tiết niệu, Bệnh viện An Bình (TPHCM), bệnh thận mạn được xem là “kẻ giết người thầm lặng” bởi ở giai đoạn đầu thường không có triệu chứng đặc hiệu. Nhiều người vẫn ăn uống, sinh hoạt bình thường dù đã xuất hiện albumin niệu hoặc mức lọc cầu thận bắt đầu suy giảm.
Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể gặp các biểu hiện như phù chân tay, tăng huyết áp khó kiểm soát, mệt mỏi kéo dài, ngứa da, chán ăn, buồn nôn, chuột rút, tiểu đêm nhiều lần, giảm lượng nước tiểu hoặc khó thở. Tuy nhiên, những dấu hiệu này không chỉ xuất hiện ở bệnh thận mà còn gặp trong nhiều bệnh lý khác, khiến người bệnh dễ chủ quan hoặc nhầm lẫn với tình trạng tuổi tác, căng thẳng hay thiếu ngủ.
Lý giải nguyên nhân bệnh thận thường được phát hiện muộn, BS Trần Quốc Phong cho biết thận có khả năng bù trừ rất lớn. Khi một phần đơn vị lọc của thận (nephron) bị tổn thương, các nephron còn lại vẫn có thể tăng cường hoạt động để duy trì chức năng lọc máu. Chính vì vậy, cơ thể thường chưa xuất hiện triệu chứng rõ rệt cho đến khi tổn thương đã diễn tiến đáng kể.
“Không ít người cho rằng vẫn đi tiểu bình thường đồng nghĩa với thận khỏe mạnh. Thực tế, khả năng tạo nước tiểu và khả năng lọc bỏ chất độc của thận không hoàn toàn giống nhau”, BS Phong nhấn mạnh.
Theo chuyên gia, tình trạng phù, mệt mỏi hoặc thiếu máu có thể liên quan đến bệnh thận nhưng không phải dấu hiệu đặc hiệu. Phù có thể xảy ra do cơ thể giữ muối nước hoặc mất protein qua nước tiểu. Trong khi đó, cảm giác mệt mỏi có thể xuất phát từ sự tích tụ độc chất, rối loạn điện giải hoặc thiếu máu. Khi chức năng thận suy giảm, lượng hormone erythropoietin do thận sản xuất cũng giảm theo, làm giảm khả năng tạo hồng cầu và dẫn đến thiếu máu ở các giai đoạn tiến triển.
BS Trần Quốc Phong khuyến cáo những người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, béo phì, rối loạn chuyển hóa; có tiền sử gia đình mắc bệnh thận; người bị gout, sỏi tiết niệu tái phát, nhiễm trùng đường tiết niệu kéo dài hoặc thường xuyên sử dụng thuốc giảm đau, thuốc không rõ nguồn gốc cần chủ động kiểm tra chức năng thận định kỳ.
Để phát hiện sớm bệnh thận, ngoài xét nghiệm creatinine máu, người dân nên được đánh giá đồng thời hai chỉ số quan trọng là mức lọc cầu thận ước tính (eGFR) và tỷ lệ albumin/creatinin niệu (UACR). Theo BS Phong, chỉ số creatinine nằm trong giới hạn bình thường chưa đủ để loại trừ hoàn toàn nguy cơ mắc bệnh thận giai đoạn sớm.
